ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਵੱਲ ਕੀਤਾ ਰੁਖ

ਚੱਲ ਰਹੇ Iran ਅਤੇ Israel ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਦੌਰਾਨ Strait of Hormuz ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਟ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ India ਹੁਣ Russia ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ Bloomberg ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ Indian Oil Corporation (ਆਈਓਸੀ) ਅਤੇ Reliance Industries ਨੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵਿਕਲਪਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ United States ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਛੂਟ (3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ) ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Strait of Hormuz ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰਾਂ ਨੇ ਉਹ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਜਹਾਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲਏ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ Indian Oil Corporation ਨੇ ਲਗਭਗ 1 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ Reliance Industries ਨੇ ਵੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਡੇਟਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਰੂਸੀ ਜਹਾਜ਼ “ਮਿਲੋ” ਅਤੇ “ਸਾਰਾਹ”, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ Singapore ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਰੂਟ ਬਦਲ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਛੂਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਦਲੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਯੂਰਲ, ਈਐਸਪੀਓ ਅਤੇ ਵਾਰਾਂਡੇ ਵਰਗੇ ਤੇਲ ਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ Saudi Arabia ਅਤੇ Iraq ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਪਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਯਾਤ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 1.06 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਜਦਕਿ 2024 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰੂਸ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਹੈ।