ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਸਮਤੀ’ ਨਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਝਟਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਿੱਤ

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਐਕਸਪੋਰਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ (APEDA) ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲ ਲਈ ‘ਬਾਸਮਤੀ’ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ‘ਬਾਸਮਤੀ’ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਰਜ਼ੀ, 2022 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਰੱਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਸਮਤੀ’ ਨਾਮ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2022 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਦਲੀਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਰਾਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਸਮਤੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਰਾਹ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲੰਬੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅਧਿਆਇ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 50 ਤੋਂ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ, ਜਦਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ 14 ਤੋਂ 17 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਬਾਸਮਤੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 3 ਤੋਂ 4 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।