ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਕ੍ਰੈਸ਼ ‘ਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ, ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ

ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਾਅਵਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਪਾਇਲਟਸ (FIP) ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। FIP ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਥੀਅਮ-ਆਇਨ ਬੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਖਰਾਬੀ, ਅਸਧਾਰਨ ਵੋਲਟੇਜ ਅਤੇ ਬੋਇੰਗ 787 ਡ੍ਰੀਮਲਾਈਨਰ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਇਲਟ ਦਖਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਫਿਊਲ ਸਪਲਾਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (AAIB) ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਬੜੀ ਕਾਰਨ ਰੀਲੇਅ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਦਸੇ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। FIP ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ.ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰੈਮ ਏਅਰ ਟਰਬਾਈਨ (RAT) ਤਾਇਨਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਂਝੇ ਬਿਜਲੀ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵੋਲਟੇਜ ਦੇ ਉਲਟਣ ਕਾਰਨ ਇੰਜਣ ਦੇ ਸਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘RUN’ ਤੋਂ ‘CUTOFF’ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟੇਕ-ਆਫ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ IIT ਬੰਬੇ ਜਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਏਅਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਿਟਡ (HAL) ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਹਿਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਾਦਸਾ 12 ਜੂਨ 2025 ਨੂੰ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 260 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਜਾਂਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖਾਮੀਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।