ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਪਿੰਡ: ਜਿੱਥੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਪੰਚਾਇਤ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸਿਆਸੀ ਟਕਰਾਅ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੰਚਾਇਤ ਚੁਣਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਆਸੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਥਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੁਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੱਗਲ ਗੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਸਰਪੰਚ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਲਾ ਸਰਪੰਚ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੁਰਹਾਨ ਦੀਨ ਵਾਲਾ (ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਪੁੰਜ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸਿਆਸੀ ਧੜੇਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲੀਲੋ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ ਕਦੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ। ਇੱਥੇ 1998 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਵਾਰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਚਾਇਤ ਬਣਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਢਾਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਇੱਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਪੰਚ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਬਸਤੀ ਨੱਥੇ ਸ਼ਾਹ (ਬਲਾਕ ਮਮਦੋਟ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪੰਚਾਇਤ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਹਿੰਮਤਪੁਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਕੋਠੇ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਰਵਾਇਤ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਚਾਇਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਆਸੀ ਧੜੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਰੰਜਿਸ਼ਾਂ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸਮੂਹਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।