ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ‘ਅਰੀਦਮਨ’ ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਨੇਵੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ

ਭਾਰਤ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ‘ਅਰੀਦਮਨ’ ਨੂੰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਿਪ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਨਿਊਕਲੀਅਰ’ (SSBN) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ‘ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਅਰੀਹੰਤ’ ਅਤੇ ‘ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਅਰੀਘਾਤ’ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2016 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਅਰੀਹੰਤ ਕਲਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਅਰੀਦਮਨ’ ਅੱਜ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੇਰੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ Rajnath Singh, ਜੋ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤਾਰਾਗਿਰੀ’ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ — ‘ਅਰੀਦਮਨ’।” ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਪਣਡੁੱਬੀ ਨੂੰ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤਾਰਾਗਿਰੀ’ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਰਮਾਣੂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ‘ਤਾਰਾਗਿਰੀ’ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਸਮਾਰੋਹ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ। ‘ਅਰੀਦਮਨ’ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਥੀ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ — ‘ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਅਰੀਹੰਤ’ ਅਤੇ ‘ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਅਰੀਘਾਤ’ — ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ ‘ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰਨ’ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੈਨਾਤ SSBN ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਣਡੁੱਬੀ ਵਿੱਚ 750 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰੇਂਜ ਵਾਲੀ ਕੇ-15 (K-15) ਅਤੇ ਲਗਭਗ 3500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰੇਂਜ ਵਾਲੀ ਕੇ-4 (K-4) ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਰੇਂਜ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਪਤ ‘ਐਡਵਾਂਸਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵੈਸਲ’ (ATV) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਵਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਮਲਾਵਰ ਪਣਡੁੱਬੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਣਡੁੱਬੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਪਣਡੁੱਬੀ 2027 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।