ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ, ਸਕੂਲ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਘਰੋਂ ਲਿਆਉਂਦੀ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਮਿਆਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਿੱਜੀ ਯਤਨ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 37 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਰਜ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਕੂਲ ਇੱਕੋ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮ ਵੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਸੰਭਾਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰਵਾਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਲਿਆਉਣਾ ਚੁਣੌਤੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਰਵਾਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ’ਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣਾ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਬਣ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸਕੂਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਮਿਡ-ਡੇਅ ਮੀਲ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਮਿਡ-ਡੇਅ ਮੀਲ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਮੈਨਿਊ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਯਤਨਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਕੂਲ ਆਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਲੋੜੀਂਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸੀਮਤ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਯਤਨ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਗਲ-ਟੀਚਰ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਉਜਾਗਰ ਮਿਆਣੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਿੰਗਲ-ਟੀਚਰ ਸਕੂਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ, ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਉਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣਗੇ ਕਿ ਮਿਆਣੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਕੱਲੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ’ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।